CATA (Check All That Apply): Cách Chọn & Mô Tả Hương Vị Cà Phê

CATA – Check All That Apply (“chọn tất cả những gì phù hợp”) là phương pháp mô tả hương vị cà phê được dùng trong phần Descriptive của CVA. Thay vì tự viết hương vị theo cảm tính, người thử chọn từ một bộ mô tả chuẩn tất cả các hương/vị mà mình cảm nhận được. Cách này khách quan, nhất quán và dễ so sánh — và thật ra rất thú vị khi thử nếm.

CATA là gì & vì sao hay?

• Khách quan: mọi người dùng chung bộ mô tả → kết quả so sánh được giữa các giám khảo.
• Không thiên lệch: chỉ ghi nhận hương vị có mặt, tách khỏi việc cho điểm chất lượng.
• Dễ truyền thông: tạo “chân dung hương vị” rõ ràng để in lên bao bì, kể chuyện sản phẩm.
• Dễ học: người mới chỉ cần chọn từ danh sách, không phải tự nghĩ từ ngữ.

Các nhóm hương vị để chọn (Flavor Wheel)

Bộ mô tả dựa trên Bánh xe Hương vị Cà phê (SCA Coffee Taster’s Flavor Wheel), gồm các nhóm chính:

Mỗi nhóm lớn lại chia thành các mô tả nhỏ hơn (ví dụ Trái cây → cam – chanh, mọng nước, trái cây khô…). Bạn chọn tất cả những gì cảm nhận được.

Cách chọn mô tả (từng bước)

• 1. Đi từ nhóm lớn → nhỏ: trước hết xác định nhóm (trái cây? hạt? hoa?), rồi mới chọn mô tả cụ thể.
• 2. Ngửi rồi nếm: nhận hương khô/ướt trước, sau đó là vị khi nếm và hậu vị.
• 3. Chọn tất cả những gì rõ ràng: không cần “chọn đúng một” — CATA cho phép chọn nhiều.
• 4. Đánh giá cường độ các thuộc tính chính: độ chua, độ ngọt, độ đậm (body).
• 5. Calibrate với mẫu tham chiếu & giám khảo khác để đồng bộ cách hiểu mô tả.

Cách dùng CATA trong CVA & thực tế

Trong CVA, CATA thuộc phần Descriptive — chỉ mô tả khách quan, KHÔNG cho điểm chất lượng (việc cho điểm thuộc phần Affective). Kết quả CATA giúp: xây dựng hồ sơ hương vị cho từng lô, chọn hướng chế biến phù hợp, và truyền thông sản phẩm chính xác. Đây cũng là kỹ năng được luyện trong khóa Q Grader.

Câu hỏi thường gặp

CATA là gì trong cà phê?

CATA (Check All That Apply) là phương pháp mô tả hương vị bằng cách chọn tất cả các mô tả phù hợp từ một bộ chuẩn (Flavor Wheel), dùng trong phần Descriptive của CVA. Nó ghi nhận sự hiện diện và cường độ của hương vị một cách khách quan.

CATA có cho điểm chất lượng không?

Không. CATA chỉ mô tả khách quan hương vị có mặt, không phán xét hay – dở. Việc cho điểm chất lượng thuộc phần Affective của CVA.

Biên soạn bởi Nguyễn Văn Hòa (Q Instructor/Q Grader · CVA Trainer · Stone Village).